25/05/2021 - Lượt xem: 2900
Người lao động nên quan tâm đến BHXH vì đây là quyền lợi gắn trực tiếp với thu nhập, hợp đồng lao động và chế độ khi làm. Nếu không hiểu rõ, bạn có thể không biết công ty có đang đóng đúng, đóng đủ hoặc đóng theo mức lương phù hợp hay không.
Bảo hiểm xã hội ảnh hưởng đến quyền lợi và thu nhập của người lao động
Một số lý do bạn nên kiểm tra BHXH khi nhận việc:
Vì vậy, cùng 1 mức lương thỏa thuận, nhưng 1 công việc có đóng BHXH đầy đủ và 1 công việc không rõ chế độ bảo hiểm sẽ tạo ra sự khác biệt lớn về quyền lợi lâu dài
So sánh bảo hiểm y tế và sổ bảo hiểm xã hội, thất nghiệp cho người lao động
BHXH, BHYT và BHTN đều là các chính sách bảo hiểm quan trọng với người lao động nhưng mục đích sử dụng khác nhau. Bảo hiểm xã hội bảo vệ thu nhập và quyền lợi dài hạn, BHYT hỗ trợ chi phí khám chữ bệnh, còn BHTN hỗ trợ người lao động khi mất việc.
Bảo hiểm xã hội gồm BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Có 2 loại hình thức chính: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Người lao động đi làm tại doanh nghiệp thường gặp BHXH bắt buộc. Còn người lao động tự do hoặc người không thuộc diện đóng bắt buộc có thể cân nhắc BHXH tự nguyện.
Là loại hình mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia khi thuộc nhóm đối tượng theo quy định pháp luật. Với người đi làm tại doanh nghiệp, BHXH bắt buộc thường gắn với hợp đồng lao động. Khi bạn ký hợp đồng thuộc diện phải tham gia, công ty có trách nhiệm đăng kí và đóng BHXH cùng bạn. Đặc điểm chính của BHXH bắt buộc:
Dành cho người không thuộc diên tham gia BHXH bắt buộc nhưng vẫn muốn đóng để có quyền lợi an sinh lâu dài. Phù hợp với lao động tự do, người kinh doanh nhỏ, người làm việc không cố định hoặc người đã nghỉ việc nhưng vẫn muốn tiếp tục đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu sau này.
Từ ngày 01/07/2025, BHXH tự nguyện có thêm điểm đáng chú ý: ngoài chế độ hưu trí và tử tuất, người tham gia còn có thể được hưởng trợ cấp thai sản nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.
Người lao động được tư vấn về đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội
Không phải mọi người đi làm đều có cùng cách tham gia BHXH. Việc có phải đóng BHXH hay không phụ thuộc vào loại hợp đồng, thời hạn hợp đồng, mức lương và nhóm đối tượng theo quy định.
Thông thường, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc. Điều này có nghĩa là nếu bạn ký hợp đồng lao động đủ điều kiện, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH cho bạn theo quy định. Người lao động cần lưu ý:
Người lao động cần kiểm tra hợp đồng thử việc để biết có phải đóng BHXH không
Trường hợp thử việc cần xem kỹ loại hợp đồng mà người lao động ký. Nếu người lao động ký riêng hợp đồng thử việc, thông thường thời gian thử việc không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, nếu nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động và hợp đồng đó thuộc nhóm phải tham gia BHXH, người lao động có thể thuộc diện đóng BHXH theo quy định. Vì vậy, khi đi làm, bạn không nên chỉ hỏi “thử việc có đóng BHXH không?”, mà nên kiểm tra kỹ:
Nếu bạn thuộc diện phải tham gia BHXH nhưng nghi ngờ công ty không đóng, đóng thiếu hoặc đóng sai mức, hãy xử lý theo từng bước thay vì chỉ nghe giải thích miệng.
Kiểm tra thông tin bảo hiểm xã hội khi doanh nghiệp đóng thiếu hoặc không đóng
Checklist nên thực hiện:
Việc kiểm tra sớm giúp người lao động tránh tình trạng đến khi nghỉ việc, sinh con hoặc cần hưởng chế độ mới phát hiện quá trình đóng BHXH bị thiếu.
Mức đóng BHXH phụ thuộc vào loại hình tham gia và tiền lương hoặc mức thu nhập làm căn cứ đóng. Với người lao động làm việc tại doanh nghiệp, mức đóng thường được tính trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Tính mức đóng bảo hiểm xã hội dựa trên tiền lương của người lao động
Với lao động Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, tổng tỷ lệ đóng riêng vào các quỹ BHXH bắt buộc là 25% trên tiền lương làm căn cứ đóng. Trong đó, người lao động đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất; người sử dụng lao động đóng phần còn lại vào các quỹ theo quy định.
Nếu tính cả BHXH, BHYT và BHTN, tỷ lệ thông thường với người lao động Việt Nam là:
Ví dụ dễ hiểu: nếu tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm của bạn là 10.000.000 đồng/tháng, phần người lao động thường bị trừ 10,5%, tương đương khoảng 1.050.000 đồng/tháng nếu thuộc đầy đủ các loại BHXH, BHYT, BHTN nêu trên. Doanh nghiệp cũng đóng thêm phần trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Tra cứu BHXH giúp người lao động biết mình đã được đóng bảo hiểm chưa, đóng ở công ty nào, đóng trong thời gian nào và mức lương đóng có đúng không. Bạn có thể tra cứu mã số BHXH và thông tin ghi nhận đóng BHXH, BHYT trên cổng tra cứu của BHXH Việt Nam hoặc qua ứng dụng VssID.
Để tra cứu mã số BHXH bằng CCCD, người lao động có thể thực hiện theo các bước cơ bản sau:
Khi nhập thông tin, bạn nên kiểm tra kỹ dấu tiếng Việt, ngày sinh, số CCCD và tỉnh/thành phố để tránh không ra kết quả.
VssID là ứng dụng bảo hiểm xã hội số giúp người lao động theo dõi quá trình tham gia và một số thông tin liên quan đến BHXH, BHYT.
Các bước tra cứu thường gồm:
Khi tra cứu BHXH, người lao động không nên chỉ nhìn xem “có đóng hay không”. Bạn nên kiểm tra đầy đủ các điểm sau:
Việc kiểm tra định kỳ giúp bạn chủ động bảo vệ quyền lợi, đặc biệt khi chuẩn bị nghỉ việc, sinh con, chuyển việc hoặc làm hồ sơ hưởng chế độ.
Người lao động được tư vấn về những điểm mới của bảo hiểm xã hội
Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, vì vậy người lao động nên cập nhật một số điểm mới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình.
Một trong những điểm đáng chú ý là mở rộng nhóm người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Điều này giúp nhiều nhóm lao động trước đây chưa được bao phủ đầy đủ có thêm cơ hội tham gia và hưởng quyền lợi BHXH. Người lao động làm việc không trọn thời gian, người làm việc theo hợp đồng có tên gọi khác nhưng có nội dung trả công, tiền lương và chịu sự quản lý của một bên cũng cần đặc biệt chú ý để kiểm tra quyền lợi của mình.
Từ ngày 01/07/2025, người lao động có thêm cơ hội hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên theo quy định. Điểm này rất quan trọng với những người đã đóng BHXH nhiều năm nhưng chưa đủ 20 năm như trước đây. Thay vì rút BHXH một lần, người lao động nên cân nhắc bảo lưu hoặc tiếp tục tham gia để có cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng.
Từ ngày 01/07/2025, người tham gia BHXH tự nguyện ngoài chế độ hưu trí và tử tuất còn có thêm chế độ trợ cấp thai sản nếu đáp ứng điều kiện. Đây là điểm đáng chú ý với lao động tự do, người kinh doanh nhỏ hoặc người không làm việc theo hợp đồng lao động nhưng vẫn muốn tham gia BHXH để bảo vệ quyền lợi lâu dài.
Luật BHXH 2024 có điều chỉnh đáng chú ý liên quan đến BHXH một lần. Người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 trở đi cần đặc biệt lưu ý vì không phải trường hợp nào sau khi nghỉ việc cũng được rút BHXH một lần như cách nhiều người vẫn hiểu trước đây. Do đó, trước khi quyết định nghỉ việc hoặc rút BHXH, người lao động nên tra cứu quá trình đóng, kiểm tra thời điểm bắt đầu tham gia và liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.
Trang chủ
Cẩm nang nghề nghiệp
Kiến thức
Việc làm
Công ty